ProfesjonalneBiznesplany.pl Eksperci w zakresie tworzenia biznesplanów!
Wyślij

Często popełnianym błędem (z gatunku idem per idem – z języka łacińskiego: „to samo przez to samo”) jest definiowanie celu przedsiębiorstwa zawartego w biznesplanie, jako tożsamego z celem składania samego biznesplanu (na przykład błędne uznanie, że celem biznesplanu jest „załatwienie” kredytu dla firmy, gdyż stanowi on załącznik do wniosku kredytowego dla banku). Oznacza to, że celem samego biznesplanu, jako dokumentu miałoby być zapewnienie kredytu czy dotacji dla przedsiębiorstwa. Jest to nieprawdą. W innych opracowaniach serii często pojawia się ważna uwaga: biznesplan jest tylko narzędziem posiłkowym do realizacji celu właściwego. Aby zrealizować cel właściwy (pozyskanie kredytu, dotacji czy inwestora w celu otwarcia czy rozwoju firmy), należy zazwyczaj przedstawić jego racjonalność, wykonalność oraz propozycje korzyści dla osoby czy instytucji mającej pomóc w tym zadaniu. Zazwyczaj ci ludzie oraz firmy faktycznie chcą pomóc obecnemu czy potencjalnemu przedsiębiorcy (oczywiście dla uzyskania własnych korzyści – w biznesie jest to główną motywacją wszelkich działań bez względu na naszą osobistą opinię o tym), jednak chcą oni wiedzieć, w jakim interesie mieliby brać udział. I właśnie to jest celem biznesplanu jako narzędzia: przedstawienie jego adresatowi interesujących go informacji o historii, stanie bieżącym oraz planach i prognozach związanych z przedsiębiorstwem. Tylko realizacja tego celu może zapewnić kredyt lub inną formę finansowania od racjonalnie działającej instytucji finansowej, osoby prywatnej czy urzędu. Osobny aspektem są biznesplany tworzone przez firmę na jej własne potrzeby. Ich celem jako narzędzia będzie usprawnienie działań samej firmy.

Nie doszliśmy tu jednak do clou – przedstawienia celów samego przedsięwzięcia (projektu gospodarczego) określonych w biznesplanie. Ze względu na obszar aktywności przedsiębiorstwa (nie mylić z jego branżą), jakiego się one tyczą, można podzielić je na następujące kategorie:

  • Cele finansowo-księgowe – tyczą się one wartości przedsiębiorstwa, jego aktywów, zadłużenia, przychodów i wydatków i tym podobnych zagadnień zawieranych w bilansie, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych (lub innych dokumentach w zależności od formy księgowości stosowane przez przedsiębiorstwo). Wyznaczanie celów tego rodzaju jest dobre ze względu na ich konkretność. Mogą one być problematycznymi dla firm wysoce innowacyjnych oraz we wczesnej fazie rozwoju – można nieco uogólniając stwierdzić, że dla tego typu przedsiębiorstw najważniejsze będzie przejście „próby ognia” (przetrwanie pewnego początkowego etapu istnienia) jako test ich koncepcji biznesu, a nie określona co do procenta rentowność czy precyzyjnie wyznaczony cel tyczący się masy kapitałów własnych. Przykładowymi celami tego typu jest osiągnięcie rentowności kapitałów własnych w najbliższym roku obrotowym na poziomie 8 procent lub wyższym czy też obniżenie poziomu zadłużenia aktywów ogółem do 5 procent lub mniej.
  • Cele marketingowe – pojęcie to jest bardzo pojemne. Mieszczą się w nim cele dotyczące samego produktu, polityki cenowej, kanałów dystrybucji, reklamy oraz jego obecnych i potencjalnych konsumentów. Czasami cele te spaja się z celami tyczącymi się kontaktów przedsiębiorstwa z otoczeniem (public relations). W wypadku niniejszych celów niezbędne jest ich jasne zdefiniowanie i skwantyfikowanie, szczególnie, gdy biznesplan jest zlecany niechętnemu ścisłemu rozumowaniu specjaliście od marketingu – w tego typu sytuacjach biznesplan może wymagać szerokich konsultacji oraz rewizji. Można bez wielkiej przesady stwierdzić, że biznesplan bazujący na samych tylko celach marketingowych jest nie wiele wart ze względu na jego małą ścisłość. Koncentrację na marketingu widać szczególnie w wielkich korporacjach na etapie, w którym stają się one ociężałe oraz mało efektywne – jest to znak, że dotychczasowy rozwój przedsiębiorstwa ma się ku końcowi. Przykładem tego typu nic nie wnoszących celów marketingowych może być bodaj ostatnia deklaracja wizji Enronu: „Od wiodącego na świecie przedsiębiorstwa energetycznego… do wiodącego na świecie przedsiębiorstwa.” (Zalecam uważne przeczytanie tego „celu” oraz zastanowienie się co on w zasadzie miał oznaczać, innymi słowy „Co autor miał na myśli?”). Nieco lepszym pod względem jakościowym celem który można zakwalifikować jako marketingowy jest (zaprezentowany w dokumencie o Enronie „The smartest guys in the room” – tłumaczenie autora: „Najsprytniejsi faceci w pokoju”): „Dostarczać odbiorcom w sposób niezawodny energię elektryczną o dobrej cenie”. Zachowana jest tu konwencja – pozostajemy w branży produkcji i przesyłu energii elektrycznej oraz wysoka ranga celu patrząc nań pod kątem przyczynowo-skutkowym.
  • Cele techniczno-infrastrukturalne – tyczą się przede wszystkim metod i organizacji produkcji oraz działania firmy, jako organizmu wyposażonego w określoną liczbę udogodnień technicznych. Tego typu cele stawia sobie przedsiębiorstwo uznające własne sprawne funkcjonowanie za klucz do realizacji potrzeb swoich interesariuszy (warta wspomnienia jest tu filozofia zarządzania o japońskiej nazwie Kaizen – tyczy się ona ciągłego samodoskonalenia przedsiębiorstwa i procesów w nim zachodzących). Cel techniczno-infrastrukturalnym będzie osiągnięcie stanu, w którym zatrudnione kapitały (ludzki oraz rzeczowy) będą działały co najmniej efektywniej niż poprzednio. Przykładem takiego celu może być wzrost produktywności (efektu ekonomicznego osiąganego na każdej zaangażowanej godzinie pracy lub innej jednostce danej formy per se niefinansowego nakładu) w przedsiębiorstwie o co najmniej połowę dzięki implementacji komputerowego zarządzania łańcuchem produkcji. Celem bardzo prostym będzie choćby wymiana oprogramowania w firmie na inne lub harmonizacja czasu dostaw surowców ze zmianami pracowników produkcji.
  • Cele rozwojowe – niektóre źródła dokonują syntezy tych celów z celami marketingowymi, inne z celami techniczno-infrastrukturalnymi. Celami rozwojowymi będzie nie tylko ekspansja przedsiębiorstwa na nowe rynki, ale również prace badawcze nad nowymi produktami, technikami wytwarzania oraz doskonalenia działalności przedsiębiorstwa jako instytucji. Wyznaczanie tego typu celów jest dość trudne, szczególnie w dziedzinie badań, jako że de facto nie wiemy co nie jest a dopiero może zostać wymyślone oraz jakie będą tego efekty praktyczne. Celem typowo badawczo-rozwojowym może być „Opracowanie modelu silnika spalinowego o mocy w koniach mechanicznych większej o 10% od poprzedniego modelu przy identycznym lub niższym poziomie spalania paliwa.” W wypadku celów stricte biznesowych typu zdobycie nowych rynków czy przejęcie konkurencyjnej firmy samo wyznaczenie celu jest bardzo proste – skomplikowana jest dopiero jego realizacja oraz pokonywanie potencjalnych (przewidzianych oraz nieprzewidzianych) trudności pojawiających się w trakcie tej realizacji. Przykładem celu rozwojowego w sensie samej ekspansji przedsiębiorstwa może być: „Rozpoczęcie eksportu na rynek niemiecki napoju gazowanego produkowanego do tej pory jedynie na rynek polski oraz zdobycie co najmniej 1 procenta udziału w rynku tamtejszych napojów gazowanych jako przyczółka do dalszej ekspansji.”
  • Cele inne – ze względu na umowność tej klasyfikacji przyporządkowuje się tu cele nie pasujące do żadnej z powyższych czterech kategorii celów. W zamyśle autora wymienione kategorie mają w sobie zawierać w zasadzie wszystkie cele biznes planów, jednak z praktyki wiadomo, że czytelnik może mieć tu własną koncepcje celu trudną lub niemożliwą do przyporządkowania do którejś z powyższych kategorii.

Tu istotna uwaga: proszę zwrócić uwagę na przenikanie się celów (między innymi ze względu na umowność podziału). Przykładem może być cel „finansowo-techniczny”: „Osiągnięcie wzrostu rentowności kapitałów netto przedsiębiorstwa górniczego w najbliższym roku obrotowym o 20% dzięki instalacji urządzeń zmniejszających marnotrawstwo urobku.” Cel jest nie tylko podwójny (wzrost rentowności oraz instalacja urządzeń), ale wyraża on intencje co do zaistnienia związku przyczynowo‑skutkowego między zabiegiem technicznym a wynikiem finansowym. Gdyby zainstalowano stosowne maszyny, ale rentowność wzrosłaby nie dzięki nim, a dzięki na przykład zwyżce cen eksploatowanego surowca, to cel pozostawałby niezrealizowany. Innym celem wielorakim może być: „Podwojenie zysku netto w najbliższym roku obrotowym dzięki opracowaniu nowego innowacyjnego produktu oraz kampanii marketingowej na rzecz szybkiego wzrostu zapotrzebowania na produkt”. Jest to hybryda finansowo-rozwojowo-marketingowa: sukces finansowy warunkowany jest symultanicznym powodzeniem sukcesów badawczo-rozwojowego oraz marketingowego. Tworząc cele biznesplanu musimy pamiętać nie tyle o szczegółowym zaszufladkowaniu danego celu, a raczej o dyscyplinie umysłowej w celu lepszego rozpracowania zależności między celami różnego rodzaju. Dzięki temu lepiej rozumiemy co jest celem (lub celami) ostatecznym (z angielskiego: end goal lub endgame), a co uznaliśmy za implikujące zaistnienie tego celu.